“Zet de rede stevig op haar zetel en roep voor haar tribunaal elk feit, elke mening. Trek moedig zelfs het bestaan van een God in twijfel; want als er één bestaat, moet hij meer instemmen met het eerbetoon van de rede dan met dat van geblinddoekte angst.”

Auteur van de quote

Deze beroemde uitspraak is afkomstig van Thomas Jefferson, de derde president van de Verenigde Staten en een van de belangrijkste founding fathers van het land.

De quote komt uit een brief die hij op 20 augustus 1787 schreef aan zijn neef, Peter Carr, die destijds in Europa studeerde en advies vroeg over hoe hij zijn studie en wereldbeeld moest inrichten.

Wat bedoelde hij hiermee?

Jefferson wilde zijn neef (en bij uitbreiding de lezer) aanmoedigen om een onafhankelijke, kritische en rationele denker te zijn. De kernpunten van zijn boodschap zijn:

• Rede boven dogma: Hij vond dat je alles met je verstand moet onderzoeken en niet zomaar dingen moet aannemen omdat ze zo zijn overgeleverd of omdat er angst voor straf of autoriteit achter zit ("blindfolded fear").

• Geloof doorgronden: Zelfs het meest fundamentele concept - het bestaan van God - mocht volgens Jefferson kritisch worden bevraagd. Zijn redenering was dat een ware godheid rationeel denken en eerlijke, weloverwogen bewondering ("homage of reason") juist zou verkiezen boven blinde gehoorzaamheid uit angst.

• Verlichtingsideaal: De quote is een schoolvoorbeeld van de Verlichting. Jefferson geloofde dat de menselijke rede het ultieme instrument is om de wereld te begrijpen en dat waarheid niet bang hoeft te zijn voor kritisch onderzoek.

John Lydon