In een gezond economisch stelsel is geld de weerspiegeling van geleverde arbeid, tastbare producten en reële productieve middelen. Historisch gezien werd kapitaal ingezet waar waarde te vinden was: in onroerend goed, productieve bedrijven, obligaties, of in schaarse grondstoffen en edelmetalen zoals goud, zilver en olie. Deze laatstgenoemde categorieën bezitten een fundamentele, tastbare economische en industriële vraag waar de reële economie op draait.

De verschuiving naar speculatieve fictie en schaduw kapitaal

Naast de massa die uit onwetendheid spaargeld steekt in non-productieve objecten – zoals Pokémon-kaarten of virtuele tokens in de hoop op snelle winst – schuilt er een veel grotere, duistere motor achter de populariteit van ongrijpbare (digitale) assets: het grootschalige witwassen van geld en het verplaatsen van kapitaal buiten het zicht van overheids- en controlerende instanties.

Waar traditionele markten strak gereguleerd en gecontroleerd worden, bieden ongrijpbare en gedecentraliseerde constructen zoals cryptomunten een perfect vehikel voor illegale geldstromen.

De dubbele agenda: Criminelen en overheden

Wie hebben hier nu werkelijk baat bij? Dit spel wordt gespeeld door twee hoofdrolspelers met elk een eigen agenda en motivatie:

• Criminelen: Zij gebruiken de ongereguleerde digitale kanalen om illegaal verkregen vermogen wit te wassen en landsgrenzen over te sluizen, volledig buiten het zicht van fiscale en strafrechtelijke autoriteiten om.

• Overheden: Hoewel de wetshandhaving publiekelijk roept om controle, wordt de schaduweconomie en de fictieve waardecreatie oogluikend toegestaan. Het fungeert als een boekhoudkundige bliksemafleider en een noodzakelijk ventiel om het Bruto Nationaal Product (BNP) kunstmatig hoog te houden in een stagnerend systeem.

De paradox van regulering

Er wordt regelmatig gesproken over 'officiële regulering' van deze markten, maar dat is een schijnvoorstelling. Een daadwerkelijke, sluitende regulering is op termijn onmogelijk.

Indien cryptomunten en ongereguleerde digitale tokens volledig geïntegreerd zouden worden als legaal en regulier onderdeel van het officiële financiële betalingsverkeer, verliezen juist die twee partijen (de staat en de criminele onderwereld) de voor hen essentiële voordelen. In de kern is deze handel gebaseerd op een vorm van ongeautoriseerde waardecreatie die gelijkenis vertoont met valsemunterij met een stilzwijgend gedoogd, crimineel oogmerk. Zodra het volledig transparant en legaal wordt gemaakt, verliest het zijn aantrekkingskracht als schaduwcircuit.

De kwetsbaarheid van de middenklasse

In de afgelopen twintig jaar is deze schaduweconomie – mede door het spannende, onopgeloste raadsel wie de Bitcoin nu eigenlijk gecreëerd heeft (Satoshi Nakamoto?) en ondanks alle geavanceerde technologieën die voorhanden zijn – opgeblazen tot een enorme luchtbel die onvermijdelijk zal klappen. Wat hiervan de gevolgen zullen zijn, tekent zich af als een horrorscenario voor de 95% die in deze markt van crypto tot Pokémon-plaatjes een solide investering voor hun spaar- of pensioengeld meende te zien.